Organist Laurens de Man, bariton Ben Kazez en violiste Eva Saladin geven een bijzonder concert rond de muziek van Constantijn Huygens. Deze Nederlandse dichter, diplomaat, geleerde, architect, componist en vader van de natuurkundige Christiaan Huygens, die in de muziekwereld bekend is geworden als de uitvinder van de Nederlandse 31-toonsstemming, heeft een schijnbaar enorm muzikaal oeuvre gecomponeerd. Hier is echter niet veel van overgeleverd. Gelukkig heeft de intrigerende bundel Pathodia sacra et profana, met daarin 39 stukken voor zangstem en basso continuo, de afgelopen eeuwen overleefd en is daarmee een mooi uitgangspunt voor dit concert. In de intieme akoestiek van de Kleine Zaal in het Muziekgebouw en met de expressieve middentoonstemming van het Fokker-orgel is zijn muziek bijzonder goed op zijn plek. Naast Constantijn Huygens klinkt er muziek van tijdgenoten en het enige overgeleverde werk van zijn zoon Christiaan, namelijk de Courante in E-mineur uit 1661, in een bewerking van Laurens de Man. Verder staan er modernere werken op het programma, waaronder de Lamentations uit 2014 van de Franse componist Charles van Hemelryck en Vues des Anges uit 1959 van Hans Kox voor bariton en viool, beide gecomponeerd in de 31-toonsstemming.
De bundel Pathodia sacra et profana verscheen in 1647 en bevat geestelijke psalmen in het Latijn en wereldlijke airs en aria’s in het Frans en Italiaans. Op de partituur staat in plaats van de naam van de componist het cryptische ‘occupati’, meestal vertaald als ‘van een drukbezet man’. Huygens geeft hiermee aan dat hij geen beroepsmusicus is, maar een ‘functie voor het openbaar nut’ vervult, en dat het voor een heer van stand ongepast zou zijn een bundel onder eigen naam uit te geven. Het woord ‘pathodia’ is een samentrekking van ‘pathos’ en ‘odè’ (hartstocht en gezang) en wordt door de musicoloog Rudolf Rasch beschreven als een ‘Huygeniaans neologisme’. Rasch, die veel over de muziek van Constantijn Huygens heeft geschreven, is ook biograaf van Adriaan Fokker, de initiatiefnemer en bedenker van het Fokker-orgel, die dit 31-toonsorgel op zijn beurt heeft laten bouwen op basis van ideeën van Christiaan Huygens, de zoon van Constantijn.
De verschillende delen uit Pathodia sacra et profana worden door Laurens de Man op basis van sfeer en klank gekoppeld aan de andere werken op het programma, zoals de capriccio’s van de Duitse componist en organist Johann Jakob Froberger, die in contact stond Constantijn Huygens en muzikale bewonderaars van elkaar waren. Maar ook aan een canzona van Italiaanse componist en organist Girolamo Frescobaldi, die de leraar van Froberger was, en aan delen uit de Nederlandse verzamelbundel ’t Uitnemend Kabinet uit 1649. Hierdoor ontstaat een gevarieerd concert.
Laurens de Man, vaste tweede organist van het Fokker-orgel, is een veelzijdig musicus met affiniteit voor historische stemmingen en eigentijds repertoire. Als winnaar van de Nederlandse Muziekprijs voert hij regelmatig 17e-eeuwse muziek uit met bariton Ben Kazez, een expressieve zanger die reeds vele internationale podia heeft betreden, sinds hij in 2018 zijn masterdiploma aan de Guildhall School in Londen behaalde en hij ‘Britten Pears Young Artist’ werd. Hij en Laurens werken regelmatig samen met de Spaanse violiste en altvioliste Paula Pérez Romero, die in Den Haag studeerde en zich in Bazel heeft gespecialiseerd in historische uitvoeringspraktijk. Sinds 2019 is zij lid van het Orkest van de Achttiende Eeuw en daarnaast speelt zij altviool in de Genève Camerata. Samen brengen zij, naast een eerbetoon aan Constantijn Huygens, met Pathodia sacra et profana de rijkdom van de vroege Nederlandse muziek aan het licht.