Organist en pianist Laurens de Man brengt een culturele uitwisseling tot stand tussen het Nederlandse Haarlem en het Amerikaanse Harlem. Haarlem, de stad waar het Fokker-orgel vanaf de jaren ‘50 de muzikale 31-toonsbeweging tot leven bracht, en Harlem, het New Yorkse stadsdeel dat zijn naam ontleent aan Haarlem en een bakermat was voor de intellectuele jazz. Om die reden is de gast van de klassiek opgeleide maar grenzeloos nieuwsgierige De Man een opkomend talent uit de Nederlandse jazzwereld, namelijk zangeres en Edison winnares Anna Serierse. Nederlandse Muziekprijs-winnaar de Man, zelf docent klassiek piano voor jazzpianisten aan het Conservatorium van Amsterdam en aldaar vanaf september 2025 ook hoofdvakdocent orgel, heeft net als Serierse een fascinatie met de opkomende jazzmuziek uit begin vorige eeuw. Samen maken zij de muzikale oversteek van Haarlem naar Harlem.
Het Haarlemse gedeelte van het programma bevat uiteraard een werk uit het repertoire van het Fokker-orgel, dat bijna 50 jaar in het Teylers Museum in de Spaarnestad stond. Daarnaast wordt de rijke Haarlemse historie van de orgelmuziek verklankt in werken van onder andere Cornelis Helmbreecker (circa 1569-1629), Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791) en Albert de Klerk (1917-1998), die allemaal op het beroemde Christiaan Müllerorgel in de Sint-Bavokerk aan de Grote Markt speelden. Helmbreecker en de Klerk als stadorganisten en Mozart als 10-jarig jongetje tijdens een reis door West-Europa.
Vanuit Harlem komt het programma tot leven in de muziek van Duke Ellington, Georg Gershwin en Thelonious Monk. Ellington was een van de belangrijkste figuren in de jazzwereld in de jaren 20 en 30 van de vorige eeuw. Hij trad regelmatig op in de beroemde Cotton Club en andere locaties in Harlem. George Gershwin, een belangrijke componist in die tijd, bezocht regelmatig clubs en theaters in Harlem, zoals de Cotton Club en het Apollo Theater om jazzmuzikanten te ontmoeten en te leren van hun muziek. Gershwin en Ellington kenden elkaar en hadden wederzijds respect voor elkaars werk. Thelonious Monk trad in de jaren 40 ook vaak op in Harlem, maar dat gebeurde na Gershwins tijd. Dankzij het Fokker-orgel krijgt de muziek van deze Amerikaanse musici een uniek Haarlems jasje van ‘middentonen’, waarbij een glansrol is weggelegd voor vocaliste Anna Serierse. Zo worden twee revolutionaire muziekcentra niet alleen in naam, maar ook in klank verenigd.

Dompel uzelf onder in De rijke klanken van Perzië, een bijzondere muzikale reis waarin eeuwenoude Perzische tradities samenkomen met het innovatieve Nederlandse 31-toonssysteem. In dit concert vloeien de melancholieke klanken van Perzische volks- en soefimuziek samen met de verfijnde nuances van westerse microtonale muziek, uitgevoerd door drie uitmuntende musici: Ere Lievonen en de broers Sayed Ali Jaberi en Pouriya Jaberi. De combinatie van Iraanse en westerse instrumenten opent een wereld aan klankmogelijkheden waarin cultuur, spiritualiteit en muzikale vernieuwing hand in hand gaan. Centraal in het programma staan werken die geworteld zijn in de rijke taal, poëzie en geschiedenis van Perzië, waaronder het bezielde Lost in the Silk Road van Sayed Ali Jaberi, de fijnzinnige melodieën van Javad Maroufi en het meeslepende Bahaneh van Anoushirvan Rohani. Maar ook klanken uit omringende landen van Perzië, zoals het hedendaagse Ode to a Dove van de etnisch Armeense Turk Ardashes Agoshian. De musici brengen daarnaast een unieke gezamenlijke improvisatie waarin grenzen tussen traditie en vernieuwing vervagen.
Perzische muziek kenmerkt zich door verfijnde melodieën, modale structuren en een sterke rol voor improvisatie. Centraal staat vaak het dastgah-systeem, een verzameling muzikale modi die samen een raamwerk vormen voor zowel compositie als uitvoering. De muziek wordt vaak gespeeld op traditionele instrumenten zoals de tar, setar, santur, kamancheh, ney, tombak en daf, en kent zowel een klassieke als een diverse volksmuziektraditie. Perzische muziek weerspiegelt een diep cultureel erfgoed waarin spiritualiteit, poëzie en expressiviteit samenkomen.
Sayed Ali Jaberi, een internationaal erkend componist en tanburspeler, weet als geen ander de spirituele kracht van dit heilige snaarinstrument over te brengen. Zijn expressieve spel wordt ondersteund door zijn broer, de percussievirtuoos Pouriya Jaberi, die met ritmische diepgang en subtiele dynamiek de Perzische muziek tot leven wekt. Ere Lievonen, specialist in microtonale muziek en vaste bespeler van het Fokker-orgel in het Amsterdamse Muziekgebouw aan ’t IJ, voegt een westerse dimensie toe aan dit klankpalet. Het unieke Fokker-orgel, met 31 tonen per octaaf, stelt hem in staat om nuances en intervallen te verkennen die buiten het bereik van traditionele westerse systemen liggen. Zo ontstaat er een fascinerende dialoog tussen oost en west, oud en nieuw, waarin klank en cultuur elkaar verrijken. Op deze wijze nodigt De rijke klanken van Perzië u uit om de grenzen van uw gehoor en verbeelding te verkennen met een programma waaruit een universele taal van verbondenheid spreekt.

Naast onze nieuwe website beschikt Stichting Huygens-Fokker over een uitgebreid online archief, dat grotendeels bestaat uit de inhoud van de voormalige website die vanaf 2008 online was. Hoewel de vormgeving van deze oude website inmiddels wat gedateerd is, bevat zij een schat aan informatie over microtonale muziek en alternatieve stemmingen. Daarom blijft dit online archief een essentieel onderdeel van de informatievoorziening van Stichting Huygens-Fokker. Het archief fungeert als een waardevol naslagwerk voor iedereen die zich wil verdiepen in de theoretische achtergronden van microtonaliteit. Wie dus dieper in deze materie wil duiken, vindt hier een rijke verzameling van inhoudelijke bijdragen in de vorm van artikelen over stemmingen en microtonale muziek. Anders dan het online archief is de nieuwe website van de stichting vooral gericht op het actuele publiek van onze Fokker-orgelconcerten, met onder andere een overzichtelijke agenda, informatie voor samenwerkingspartners en heldere introducties van diverse toonsystemen voor muziekprofessionals die zich nog aan het oriënteren zijn op dit fascinerende muziekgebied. De combinatie met de inhoud van onze oude website stelt ons in staat om artikelen uit het verleden te bewaren én toegankelijk te houden in de toekomst. Klik hier voor het online archief.