Expeditie 31 | 11.00 – 12.00 uur

Hoe klinken twee muziekinstrumenten die beide gestemd staan in exact dezelfde bijzondere stemming, namelijk de 31-toonsstemming? Stefan Gerritsen op de 31-toonsgitaar en Ere Lievonen op het 31-toonsorgel geven antwoord op deze spannende vraag. Want de stemming mag dan wel hetzelfde zijn, de klank van beide instrumenten is juist heel verschillend, waardoor een prachtig klankkleurenspel kan ontstaan. En als daarbij opgeteld wordt dat er naast diverse nieuwe werken ook oude muziek wordt uitgevoerd, dan belooft dit een zeer gevarieerd concertprtogramma op te leveren. Zo klinkt van de doorgaans voor elektronica componerende componist René Uijlenhoet een nieuw werk, naast een première van de veelgeprezen componist/gitarist Aart Strootman. En spelen de beide heren oude Spaanse renaissancemuziek die oorspronkelijk voor o.a. vihuela (voorloper van de gitaar) is geschreven. Maar ook staan er solowerken op het programma, zoals een werk voor 31-toonsgitaar van de zeer met microtonen ervaren Fins/Roemeense componist Sebastian Dumitrescu uit 2022 en een listige compositie uit 2017 van de Amerikaanse componist Charles Corey, die als curator van de Harry Partch instrumenten veel ervaring heeft met microtonaliteit. Het concert wordt afgesloten met een spetterende improvisatie door beide rasmuzikanten. Tickets

Duo Expeditie 31:
Stefan Gerritsen, 31-toonsgitaar | Ere Lievonen, Fokker-orgel

Programma

René Uijlenhoet (1961) – Earwitness (2025)  première

Sebastian Dumitrescu (1989) – Noctilucens (2022) voor elektrische 31-toongitaar

Bill Alves (1960) – On the Motions of Pendulums (2021)

Luys de Narváez (1500?-1555?) – Diferencias por otra parte

Charles Corey (1984) – Folding I (2017)

Aart Strootman (1987) – nieuw werk (2025)  première

Stefan & Ere – improvisatie

Lezing over Julián Carrillo door Juan Felipe Waller | 13.30 – 14.15 uur (gratis entree)

De in Berlijn woonachtige bekende Mexicaans/Nederlandse componist Juan Felipe Waller geeft een lezing over de bijzondere muzikale wereld van de beroemde Mexicaanse componist, violist en microtonale pionier Julián Carrillo. Waller heeft zijn werk ‘Lhorong’ in 2011 en 2015 (tweede deel) voor Carrillo-piano en Fokker-orgel gecomponeerd, waarin hij de overeenkomsten tussen beide instrumenten heeft onderzocht en zijn Mexicaanse én Nederlandse roots zijn samengekomen.

De 13de toon van Julián Carrillo | 15.00 – 16.00 uur

Een concert gewijd aan het 96-toonssysteem van Julián Carrillo, die dit jaar 150 jaar geleden werd geboren. De Mexicaanse microtonale componist Carrillo, die in 1958 onder andere professor Adriaan Fokker heeft ontmoet tijdens het UNESCO-congres in Parijs, verdeelde het octaaf in 96 minieme stapjes, het Sonido-trece-systeem (de dertiende toon) genaamd, wat verwijst naar meer tonen dan de twaalf tonen in het conventionele toonsysteem. Voor al zijn inspanningen op dit gebied kreeg hij tijdens zijn leven zeer veel erkenning, waaronder zelfs een nominatie voor de Nobelprijs voor de Natuurkunde in 1950. Ondanks dat Julián Carrillo Trujillo, geboren op 28 januari 1875 in Ahualulco (Mexico), opgroeide in armoede, ontwikkelde hij zich tot een getalenteerde violist en componist. Na zelfstudie en formele training in Mexico-Stad en Leipzig, Duitsland, ontdekte hij in 1895 de mogelijkheid van een zestiende toon op de viool. Carrillo studeerde in Europa en behaalde succes in internationale competities. In 1905 keerde hij terug naar Mexico en werd een invloedrijke figuur in het muziekleven. In 1924 begon hij zich te wijden aan componeren en ontwikkelde het Sonido-trece-systeem, een microtonaal systeem met 96 tonen per octaaf. Carrillo componeerde in diverse microtonale stelsels en liet zelfs speciale piano’s bouwen voor zijn composities. Hij genoot bekendheid en ontving lof voor zijn Sonata si fantasia (1926) en Concertino (1927). Zijn klassieke en thematische muziek, vaak genoteerd in cijfernotatie, verwierf bekendheid in de jaren 1960/61 door opnamen in Frankrijk. Carrillo overleed op 9 september 1965, maar zijn dochter Dolores zette zich in om zijn erfgoed te behouden.

Dat dit gelukt is bewijst het feit dat ook componisten van nu nog componeren voor dit systeem, zoals de bekende Finse componist Juhani Nuorvala, die de rustgevende compositie Kaiho voor de 96-toonspiano schreef. Ook staat er werk geprogrammeerd voor Carrillo-piano en Fokker-orgel van de in Berlijn woonachtige Nederlands/Mexicaanse componist Felipe Waller, die voor zijn licht minimalistische werk Lhorong de cijfers 31 en 96 van de toonssystemen heeft vertaald naar lengte- en breedtegraden, waardoor hij uitkwam in het gelijknamige dorpje in Tibet. Deze twee instrumenten, gebaseerd op verschillende toonssystemen, lijken op papier onverenigbaar. Maar toch blijken deze instrumenten wonderwel goed samen te kunnen klinken. Zo wijken de tonen van het 31-toonsorgel onhoorbaar weinig af van 31 best overeenkomstige tonen op de 96-toonspiano, ofwel de Carrillo-piano, die ook in het bezit is van Stichting Huygens-Fokker en waarvan er wereldwijd slechts enkele exemplaren bestaan. Dit prachtige instrument zal bespeeld worden door zowel Anne Veinberg als Ere Lievonen. Daarnaast zal ook de bekende harpiste Ernestine Stoop tijdens dit concert te gast zal zijn met haar zeldzame Carrillo-harp. Zij liet dit instrument, dat meer op een citer lijkt, speciaal voor zichzelf bouwen. Op het programma staat een trio, met daarin deze 96-toons Carrillo-harp, getiteld ‘Hangszon’ (‘luidspreker’ in het Hongaars), dat is gecomponeerd door de eveneens in Berlijn woonachtige Frans/Hongaarse componist Matthias Kadar. Verder zullen er composities uit het repertoire van deze bijzondere microtonale instrumenten gespeeld worden, waaronder ook enkele werkjes van Julián Carrillo zelf. Kortom, een spannende microtonale verkenningstocht! Tickets

Julián Carrillo 150 years anniversary trio:
Ernestine Stoop, Carrillo-harp | Anne Veinberg, Carrillo-piano | Ere Lievonen, Fokker-orgel

Programma

Danny de Graan – Vaga Lux (2025)  première

Juan Felipe Waller (1971) – Lhorong, 31ºN 96ºE (2011)

Julián Carrillo (1875-1965) – Amacer in Berlin 13: I. Despacio (rev. 1957)

Martin Imholz (1961) – 5 Stücke für 16tel Ton Klavier (2001)

Matthias Kadar (1977) – ‘Hangszon’ (2018)

Juhani Nuorvala (1961) – Kaiho (2017)

Veinberg/Stoop – Improvisation on a theme of Julián Carrillo’s Preludio a Colon

The 31-tone hyperorgan | 16.30 -17.15 uur (gratis entree)

Het 31-toonsorgel van Fokker is ook sinds 2008/2009 een van de eerste hyperorgels in de wereld, volgens een studie aan de Harvard University. Dat betekent dat het orgel via computers aangestuurd kan worden doordat het besturingssysteem is voorzien van MIDI-in en MIDI-out, een taal tussen de computer en een muziekinstrument. De afgelopen 15 jaar zijn er door diverse componisten vele werken voor door laptop aangestuurd Fokker-orgel gecomponeerd. Tijdens dit gratis concert op de late middag klinkt een dwarsdoorsnede van deze stukken.

Programma

Danny de Graan (1973) – Forma (2009)

Fabio Costa (1971) – Ludus Harmonicus (2024)  première

Christopher Trapani (1980) – Forty-nine, Forty-nine (2010/2011)

John Franek (1996) – Radiolarium (2023)

Reilly Smethurst (1986) – Sad Climax (2023)

Peter-Jan Wagemans (1952) – Dizzy (2024)

Jago Thornton (1995) – Hyper-vortex (2023)

The Pleasance of Disorientation | 20.15 – 21.30 uur

The Hallucinating Harmonists is een nieuwe onvergelijkbare groep van acht musici en een componist met speciaal aangepaste en verbouwde muziekinstrumenten, waarbij het mogelijk is om ogenblikkelijk in een andere stemming te spelen. Het effect van onder meer deze techniek is dat de luisteraar twijfelt aan zijn/haar muzikale begrip en tegelijkertijd permanent een nieuwe perceptie van muziek creëert. De groep zet het publiek namelijk op een geraffineerde maar plezierige manier op het verkeerde been door hen te desoriënteren met niet eerder gehoorde harmonische progressies, tegendraadse ritmiek en tempomodulaties. De wijze waarop luisteraars prettig gedesoriënteerd kunnen raken, door slechts hun muzikale verwachtingspatroon te ontregelen, is fascinerend. De groep speelt op een inventieve en originele manier met dit gegeven.

Hun optreden bestaat uit een reeks uiteenlopende originele muziekstukken van Sander Germanus die gebaseerd zijn op vernieuwende muzikale principes, met harmonieën die fris, desoriënterend, natuurlijk en verrassend klinken. Elk stuk is gemaakt in een geheel andere muziekstijl (en toch in hetzelfde idioom!), met invloeden van jazz, hedendaags, klassiek, fusion, ambient en avant-garde popmuziek. Tel daar de uitmuntende musici van The Hallucinating Harmonists bij op en een unieke ervaring is compleet. Tickets

The Hallucinating Harmonists:
Sander Germanus, compositie | Frank Anepool, trompet | Vitaly Vatulya, sopraan- en altsaxofoon | Olivier Sliepen, altsaxofoon | Ties Mellema, tenorsaxofoon | Anne Veinberg, keyboards | Melle Weijters, elektrische gitaar | Pieter van Lier, elektrische basgitaar | Peter Burgers, drums

Programma

Werken van Sander Germanus (1972)

– Vertigo

– Stretch Your Ear!

– Jetties

– Rock My Hammerfest

– Bending Spoon

– Launch

– Dizzy

– Amsterdam Trip