Veel niet-westerse muziek is microtonaal, simpelweg omdat er gebruik gemaakt wordt van andere toonsystemen dan het westerse 12-toonsstelsel. Vandaar dat Stichting Huygens-Fokker ook af en toe aandacht besteedt aan ‘wereldmuziek’ in de Fokker-orgelserie.
Na succesvolle Fokker-orgel concerten met de Chinese erhu (Chinese viool), Indonesische gamelan en de Japanse shakuhachi-fluit, is het nu de beurt aan Turkse muziek. Voor deze speciale gelegenheid nodigen wij de in Istanbul woonachtige Turkse klassieke gitarist, arrangeur en ontwerper van ‘verstelbare’ microtonale gitaren Tolgahan Çoğulu (1978, Ankara) uit om samen te spelen met ons unieke 31-toonsorgel. De virtuoze Çoğulu heeft het tot zijn levensmissie gemaakt om traditionele Turkse muziek, waarin onder andere Arabische en Griekse invloeden te horen zijn, op een westers instrument te kunnen spelen zonder dat er iets aan authenticiteit verloren gaat. Voor dat doel heeft hij in 2008 een klassieke gitaar ontworpen waarbij alle frets verplaatsbaar zijn. Sindsdien bouwt hij aan een uniek repertoire door Anatolische volksmuziek en traditionele Ottomaanse makam-muziek te arrangeren voor zijn zelfontworpen microtonale gitaren. Daarnaast vraagt hij gevestigde en opkomende componisten om nieuwe werken voor hem te componeren, in verschillende microtonale stemmingen. Momenteel zijn daar wereldwijd meer dan 40 componisten bij betrokken.
Aan hem en Fokker-organist Ere Lievonen is het deze morgen de uitdagende taak om samen verschillende facetten van Turkse muziek te laten horen. Oude Turkse muziek is eenstemmig en in essentie melodisch. Het kent geen contrapunt en uitgebreide harmonieën zoals die in het Westen werden ontwikkeld. In plaats daarvan ligt de nadruk op het spelen met onregelmatige ritmes (bijvoorbeeld van vijf of zeven tellen) en het gebruik van tientallen toonschalen die allemaal een andere gevoelswaarde hebben. Op het programma staat traditionele Turkse muziek maar ook nieuw werk voor gitaar en Fokker-orgel van o.a. Ardashes Agoshian en Cengiz Arslanpay. Het concert wordt afgesloten met een improvisatie (taksim) waarbij beide muzikanten opeenvolgend hun kunnen laten horen en Çoğulu, met zijn verstelbare frets, in het 31-toonssysteem zal spelen.
Yunus Emre Instituut (Turks: Yunus Emre Enstitüsü) is het culturele instituut van Turkije. De organisatie is opgericht in 2009 en heeft wereldwijd 53 landen 64 centrums. Door middel van culturele diplomatie wil het Instituut het bewustzijn van de Turkse cultuur vergroten, het leren van de Turkse taal ondersteunen en meer uitwisseling stimuleren op het gebied van kunst, cultuur, wetenschap en onderwijs.
