Vanaf Debussy’s Prélude à l’après-midi d’un faune (1894) veranderde de Franse muziek. Zwevende tonaliteit, dromerige melodielijnen, alles om een impressie van de natuur of een gevoel in muziek te vangen.
Hoe klinkt deze sfeervolle impressionistische muziek met de kleurige renaissancistische tonen van de middentoonstemming? Worden de mystieke klanken nóg betoverender door de onregelmatige toonsafstanden? Tijdens dit buitengewone concert op het 31-toonsorgel, dat gebaseerd is op de historische middentoonstemming, geven organist Ere Lievonen en saxofonist Ties Mellema een muzikaal antwoord op deze intrigerende vraag.
Claude Debussy had een hekel aan de term ‘impressionisme’, maar beïnvloedde wel een hele generatie Franse componisten zoals Maurice Ravel, Nadia Boulanger, Louis Vierne, André Caplet, Charles Tournemire en zelfs Henri Sauget. Hun muziek zoekt niet naar duidelijke antwoorden of vaste structuren, maar naar momenten van schoonheid, vluchtige beelden en emoties die even komen en gaan. Van Debussy staat Pagodes op het programma, dat doet denken aan Indonesische gamelanmuziek die hij voor het eerst hoorde op de Wereldtentoonstelling van Parijs in 1889. De muziek maakt uitgebreid gebruik van pentatonische toonladders en imiteert traditionele Javaanse melodieën. Daarnaast is van Maurice Ravel, een andere grootheid die onder andere impressionistische muziek componeerde, Pavane pour une infante défunte te horen dat na de Bolero een van zijn bekendste werken is. Van Louis Vierne wordt misschien wel zijn meest impressionistische werk gespeeld: Clair de lune. Nadia Boulanger is vooral heel belangrijk geweest als docent van vele beroemde componisten en schreef in haar vroege twintiger jaren drie stukken met impressionistische elementen voor orgel.
Hoewel Sauget eigenlijk niet tot het impressionisme gerekend kan worden, klinkt deze muzikale erfenis nog steeds in de verte in zijn muziek door, zelfs in het 14 minuten durende werk Oraisons voor orgel en saxofoon uit 1976 dat door Ties Mellema, winnaar van de prestigieuze Nederlandse muziekprijs 2010, op maar liefst vier verschillende saxofoons wordt uitgevoerd. Daarnaast is de saxofoon ook te horen in het werk Impressions d’automne van André Caplet, dat eveneens sterk impressionistisch getint is. De saxofoon past heel goed in deze muzikale taal, aangezien een zeer groot deel van de klassieke saxofoonliteratuur uit Frankrijk komt, vooral vanaf het impressionisme en de decennia daarna.
De muziek van de impressionistische meesters wordt vaak geassocieerd met het pianorepertoire. Het orgel in middentoonstemming verschaft echter een fascinerend nieuw perspectief op deze subtiele en intieme composities. De middentoonstemming benadrukt namelijk de zuiverheid van tertsen en kent een bijzondere klankkleur die zowel nostalgie als vernieuwing oproept, alsof een nagalm van de renaissance wordt vermengd met de verfijnde tonen van het ‘fin de siècle’.